Przejdź dalej:
Dlaczego właśnie Góra Jeleniowska?
Jaki obszar obejmie powiększenie rezerwatu?
Co powiększenie rezerwatu oznacza dla mieszkańców?
Korzyści dla gminy Nowa Słupia i gminy Waśniów
Kto płaci za przygotowanie wniosku o powiększenie rezerwatu?
Zobacz dokumentację projektu powiększenia rezerwatu Góra Jeleniowska
Weź udział w konsultacjach społecznych
Dlaczego właśnie Góra Jeleniowska?
W Górach Świętokrzyskich nie brakuje pięknych i cennych przyrodniczo lasów. Góra Jeleniowska wyróżnia się jednak czymś szczególnym. To właśnie tutaj, poza granicami Świętokrzyskiego Parku Narodowego, zachował się jeden z największych zwartych kompleksów starych lasów bukowych w regionie. Znaczna część tutejszych lasów ma już ponad 120 lat. Co szczególnie ważne, nie są to niewielkie, rozproszone fragmenty, lecz rozległy i zwarty kompleks starych drzewostanów, w którym przyroda może rozwijać się w sposób naturalny.
Im starszy las, tym więcej miejsc do życia znajdują w nim różne gatunki roślin, grzybów i zwierząt. Stare drzewa, dziuple, powalone pnie i martwe drewno zapewniają im schronienie, miejsca do rozrodu i zdobywania pokarmu. Wiele rzadkich i chronionych gatunków roślin, zwierząt i grzybów potrzebuje właśnie takich warunków, których brakuje w młodszych lasach. Aby mogły one powstać, potrzeba dziesiątek, a czasem nawet setek lat.
Obecny rezerwat „Góra Jeleniowska” zajmuje zaledwie 15,56 ha i chroni jedynie niewielką część tego cennego kompleksu. Tymczasem otaczające go stare lasy tworzą z nim przyrodniczą całość, której ochrona pozwoliłaby zachować nie tylko poszczególne gatunki i siedliska, ale również naturalne procesy kształtujące las.
Dlatego proponujemy powiększenie rezerwatu. Chcemy, aby Góra Jeleniowska mogła nadal rozwijać się w naturalny sposób, pozostając jednocześnie miejscem bliskim mieszkańcom, dostępnym do poznawania przyrody i stanowiącym ważną część dziedzictwa Gór Świętokrzyskich.
Jaki obszar obejmie powiększenie rezerwatu?
Poniżej prezentujemy mapę proponowanego powiększenia rezerwatu Góra Jeleniowska. Rezerwat o powierzchni 221,11 ha obejmie zasięgiem wyłącznie grunty Lasów Państwowych.
Na mapie:
– kolorem zielonym wskazano stare i nowe granice rezerwatu
– kolorem żółtym wskazano otulinę, która nie jest formą ochrony przyrody
– kolorem niebieskim – wskazano pozostałe grunty Lasów Państwowych, na których może być prowadzona gospodarka leśna (pozyskanie drewna, samowyrób), również w otulinie
– kolorem czarnym wskazano złoża piaskowca kwarcytowego.
Co powiększenie rezerwatu oznacza dla mieszkańców?
Czy nadal będzie można spacerować po lesie?
Tak, w dokumentacji projektowej wskazano, że rezerwat będzie miał charakter otwarty. Co to oznacza? Będzie można swobodnie poruszać się po całym obszarze np. w celu zbierania grzybów czy jagód. Rezerwat ma być udostępniony dla ogółu społeczeństwa przez cały rok.
Czy w rezerwacie będzie prowadzona gospodarka leśna?
Nie, w rezerwacie nie będzie prowadzona tradycyjna gospodarka leśna polegająca na pozyskiwaniu drewna. Las będzie mógł rozwijać się w sposób naturalny, a stare i martwe drzewa pozostaną w nim, zapewniając schronienie wielu gatunkom zwierząt, roślin i grzybów. W uzasadnionych przypadkach możliwe będzie jednak wykonywanie prac służących ochronie przyrody lub zapewnieniu bezpieczeństwa ludzi.
Poza granicami rezerwatu, również w jego otulinie, gospodarka leśna nadal będzie mogła być prowadzona zgodnie z obowiązującymi przepisami. Drzewa nadal będą mogły być wycinane, mieszkańcy będą mogli kupować drewno opałowe oraz prowadzić samowyrób drewna w miejscach wyznaczonych przez leśniczego, na zasadach ustalonych przez nadleśnictwo.
Czy powstaną ograniczenia dla rolników?
Rezerwat położony jest w całości na gruntach Lasów Państwowych. Otoczenie rezerwatu otuliną nie oznacza zakazu stosowania środków ochrony roślin. Rolnicy nadal będą mogli prowadzić swoje uprawy i stosować dopuszczone środki ochrony roślin na dotychczasowych zasadach. Otulina ma przede wszystkim chronić przyrodę rezerwatu przed zagrożeniami z zewnątrz, np. budową farmy wiatrowej czy fotowoltaicznej.
Czy będzie można budować i remontować domy?
Tak. Powiększenie rezerwatu nie wprowadzi zakazu budowy i remontowania domów na terenach sąsiadujących z rezerwatem, również w jego otulinie. Inwestycje będą mogły być realizowane zgodnie z obowiązującymi przepisami i dokumentami planistycznymi.
Czy będzie można budować i remontować drogi?
Tak. Utworzenie otuliny rezerwatu nie oznacza zakazu budowy, przebudowy ani remontowania dróg. Prace będą mogły być prowadzone zgodnie z obowiązującymi przepisami. Inwestycje mogące negatywnie oddziaływać na przyrodę rezerwatu mogą jednak wymagać dodatkowej oceny oddziaływania na środowisko.
Co to oznacza w praktyce? Samo powiększenie rezerwatu nie zablokuje remontu nawierzchni drogi Jeleniów–Piotrów. Może natomiast ograniczyć możliwość jej poszerzania kosztem sąsiadujących terenów leśnych, szczególnie w granicach rezerwatu.
Rezerwat a kopalnia
Na Górze Jeleniowskiej znajdują się ogromne złoża piaskowców kwarcytowych, których zasoby szacuje się na 46,26 miliona ton. Choć obecnie nie ma planów wydobycia tego surowca, dynamiczna sytuacja międzynarodowa i wojna tocząca się za wschodnią granicą Polski dają do myślenia. Niedawne sondowanie wśród mieszkańców możliwości wydobycia kopalin na Wale Małacentowskim powinno być ważnym ostrzeżeniem dla wszystkich, którym bliskie są świętokrzyskie lasy. Powiększenie rezerwatu „Góra Jeleniowska” pozwoliłoby skutecznie zabezpieczyć ten obszar przed przyszłą eksploatacją surowców, ponieważ uruchomienie kopalni na terenie rezerwatu byłoby niemal niemożliwe.
Czy w rezerwacie będzie można polować?
Rezerwat nie będzie dopuszczony do polowań. Gospodarka łowiecka może być prowadzona poza granicami rezerwatu. Na terenie planowanego powiększenia rezerwatu nie ma ambon, a według dostępnych danych polowanie zbiorowe odbywa się… raz do roku.
Czy w rezerwacie będzie można zbierać gałęzie?
W samym rezerwacie nie będzie można wykonywać samowyrobu drewna. Zasady prowadzenia samowyrobu poza granicami rezerwatu, a więc w jego otulinie i na pozostałych gruntach Lasów Państwowych nie powinny ulec zmianom.
Dlaczego wokół rezerwatu zaplanowano otulinę?
Otulina to „niewidzialna bariera”, mająca chronić rezerwat przed zewnętrznym oddziaływaniem. W otulinie nie będzie można np. wybudować farmy fotowoltaicznej czy elektrowni wiatrowej.
Obecność otuliny nie oznacza ograniczenia zabudowy jednorodzinnej. O tym, czy w danym miejscu można postawić budynek, decydują inne dokumenty m.in. plany zagospodarowania przestrzennego. W otulinie rezerwatu będzie można prowadzić gospodarkę leśną, również na działkach osób prywatnych. Położenie działki w otulinie nie ogranicza więc większości swobód mieszkańców.
Czy powiększenie rezerwatu to pierwszy krok do utworzenia parku narodowego?
Nie. Stowarzyszenie Ficedula nie planuje ani nie proponuje utworzenia parku narodowego na tym obszarze. Nasza inicjatywa dotyczy wyłącznie powiększenia istniejącego rezerwatu „Góra Jeleniowska”, zgodnie z granicami przedstawionymi w dokumentacji projektowej i na udostępnionej mapie.
Uważamy, że zaproponowane powiększenie rezerwatu zapewni skuteczną ochronę najcenniejszych fragmentów Góry Jeleniowskiej, w szczególności starych lasów bukowych, rzadkich gatunków roślin, grzybów i zwierząt oraz naturalnych procesów przyrodniczych. Zależy nam na zachowaniu cennej przyrody Góry Jeleniowskiej, przy jednoczesnym poszanowaniu potrzeb lokalnej społeczności i utrzymaniu możliwości korzystania z lasu na zasadach określonych przez właściwe organy ochrony przyrody.
Korzyści dla gminy Nowa Słupia i gminy Waśniów
Według stawek na 2026 r. jeden hektar rezerwatu odpowiada kwocie 323,95 zł rocznie w kalkulacji tzw. subwencji ekologicznej, a za każdy hektar powiększenia rezerwatu można uzyskać dodatkowo do 1000 zł jednorazowej dotacji. Łącznie daje to do 1323,95 zł na hektar.
Przeliczając na planowaną powierzchnię całego rezerwatu, kwota subwencji ekologicznej wyniosłaby ponad 71 tysięcy zł rocznie. Dodatkowo, za powiększenie rezerwatu o ponad 200 ha gmina mogłaby otrzymać nawet 200 tysięcy zł jednorazowej dotacji z programu NFOŚiGW „Zielone gminy – stawiając na bioróżnorodność”.
Taka ilość pieniędzy może posłużyć jako wkład własny do pozyskiwania środków zewnętrznych na projekty o wartości nawet ponad 1 milion 300 tysięcy złotych! To realny zysk dla samorządów, a więc realny zysk dla mieszkanców!
Kto zapłacił za przygotowanie wniosku o powiększenie rezerwatu?
Wniosek o powiększenie rezerwatu Góra Jeleniowska jest inicjatywą oddolną. Oznacza to, że wnioskodawca – Stowarzyszenie Ficedula, jak również osoby prowadzące badania zwierząt, roślin i grzybów – nie otrzymali za wykonane prace żadnych pieniędzy.
Dokumentacja projektowa powiększenia rezerwatu Góra Jeleniowska
Zachęcamy do zapoznania się z dokumentacją przyrodniczą przygotowaną na potrzeby powiększenia rezerwatu „Góra Jeleniowska”. Znajdują się w niej szczegółowe informacje o występujących na tym obszarze lasach, chronionych gatunkach roślin, grzybów i zwierząt, a także argumenty przemawiające za objęciem ich ochroną.
Dokumentacja przyrodnicza (kliknij i pobierz)
Co warto wiedzieć? Proponowane powiększenie rezerwatu obejmuje jeden z największych zwartych kompleksów starych lasów bukowych w Górach Świętokrzyskich, poza granicami Świętokrzyskiego Parku Narodowego. Znaczna część tutejszych drzewostanów ma ponad 120 lat. Co szczególnie ważne, nie są to niewielkie, rozproszone fragmenty, lecz rozległy obszar starego lasu.
Takie lasy są szczególnie cenne dla przyrody. Stare drzewa, dziuple i martwe drewno zapewniają schronienie, miejsca rozrodu i źródła pokarmu wielu rzadkim i chronionym gatunkom zwierząt oraz grzybów. W młodszych lasach często brakuje podobnych warunków, a ich naturalne powstawanie trwa dziesiątki, a nawet setki lat.
Konsultacje społeczne
Oddaj swój głos za ochroną dziedzictwa przyrodniczego Gór Świętokrzyskich. Na stronie Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Kielcach (kliknij i przejdź na stronę) znajduje się projekt powiększenia rezerwatu i formularz do wzięcia udziału w konsultacjach społecznych.
Szczególnie cenne są głosy o szerokim udostępnieniu rezerwatu dla lokalnej społeczności. Dzięki tym głosom, możliwe będzie wypracowanie rozwiązania, które będą umożliwiać mieszkańcom korzystanie z lasu.
Udział w konsultacjach społecznych wymaga podania danych osobowych, jednak nie będą one udostępniane publicznie w pełnym zakresie. W opublikowanym zestawieniu uwag pojawią się jedynie imię, pierwsza litera nazwiska oraz nazwa gminy, z której pochodzi uczestnik. Ze względu na ochronę danych osobowych pełne nazwisko oraz dokładny adres zamieszkania nie będą podawane do wiadomości publicznej.
Jak wziąć udział w konsultacjach?
Zapoznaj się z projektem zarządzenia zmieniającego zarządzenie w sprawie rezerwatu przyrody „Góra Jeleniowska” na stronie RDOŚ Kielce.
Prześlij swoje uwagi lub opinię w terminie do dnia 22 listopada 2026 – uwagi przesłane w terminie późniejszym nie będą rozpatrywane.
Pobierz ze strony RDOŚ Kielce i wypełnij tabelę uwag/opinii/postulatów i prześlij na adres e-mail: sekretariat@kielce.rdos.gov.pl (w formie pliku – preferowane) lub adres pocztowy: Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Kielcach ul. Karola Szymanowskiego 6, 25-361 Kielce (w formie wydruku).
Podsumowanie
Góra Jeleniowska to miejsce wyjątkowe nie tylko ze względu na piękne krajobrazy, ale przede wszystkim na rozległe, stare lasy, które są domem dla wielu rzadkich i chronionych gatunków. Powiększenie rezerwatu pozwoli zachować te wartości i zapewnić przyrodzie warunki do naturalnego rozwoju.
Naszym celem jest ochrona tego, co najcenniejsze, przy jednoczesnym uwzględnieniu potrzeb mieszkańców. Chcemy, aby Góra Jeleniowska nadal była miejscem spacerów, zbierania grzybów, poznawania przyrody i odpoczynku. Dlatego szczególnie zależy nam na tym, aby przyszłe zasady udostępniania rezerwatu umożliwiały mieszkańcom korzystanie z lasu.
Wierzymy, że ochrona przyrody i potrzeby lokalnej społeczności mogą iść ze sobą w parze. Powiększenie rezerwatu to szansa, aby zachować jeden z najcenniejszych fragmentów Gór Świętokrzyskich, z którego będą mogły korzystać i którym będą mogły cieszyć się kolejne pokolenia.