{"id":759,"date":"2022-06-12T18:41:08","date_gmt":"2022-06-12T16:41:08","guid":{"rendered":"https:\/\/ficedula.pl\/?page_id=759"},"modified":"2022-10-23T23:15:35","modified_gmt":"2022-10-23T21:15:35","slug":"przyroda-beskidow-przystanek-4","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/ficedula.pl\/index.php\/przyroda-beskidow-przystanek-4\/","title":{"rendered":"Przyroda Beskid\u00f3w – Przystanek 4: Du\u017ce drapie\u017cniki"},"content":{"rendered":"\n

Podczas jesiennego grzybobrania schodzisz w d\u00f3\u0142 potoku i znajdujesz tam wylizane do ko\u015bci szcz\u0105tki jelenia. Kto m\u00f3g\u0142 to zrobi\u0107? Wilk, ry\u015b, a mo\u017ce nied\u017awied\u017a? W Beskidach mo\u017cesz spotka\u0107 ka\u017cdego z nich.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Spotka\u0107 na le\u015bnej drodze drapie\u017cnika, wcale nie jest tak \u0142atwo. Doskona\u0142y s\u0142uch i w\u0119ch zwierz\u0105t, kt\u00f3re stanowi\u0105 szczyt \u0142a\u0144cucha pokarmowego sprawia, \u017ce drapie\u017cniki potrafi\u0105 z du\u017cej odleg\u0142o\u015bci zlokalizowa\u0107 cz\u0142owieka i zej\u015b\u0107 mu z drogi. Dla wilka, nied\u017awiedzia czy rysia nie stanowimy pokarmu, a strach przed cz\u0142owiekiem, kt\u00f3ry zosta\u0142 zwierz\u0119tom wpojony przez odbywaj\u0105ce si\u0119 przez wieki polowania, sprawia, \u017ce drapie\u017cniki unikaj\u0105 kontaktu z lud\u017ami. Spotkania z nimi nale\u017c\u0105 do rzadko\u015bci i zwykle trwaj\u0105 nie d\u0142u\u017cej, ni\u017c kilka sekund. Nale\u017cy jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce w sytuacji kiedy dzikie zwierz\u0119ta zostan\u0105 zaskoczone i poczuj\u0105 si\u0119 zagro\u017cone, mog\u0105 by\u0107 nieprzewidywalne. Wtedy nale\u017cy zej\u015b\u0107 im z drogi. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Wilki (fot. Fotopu\u0142apka Stowarzyszenie Ficedula)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Wilk<\/strong> jest najliczniejszym przedstawicielem drapie\u017cnik\u00f3w szczytowych w Polsce. Wilki wyst\u0119puj\u0105 w niemal ka\u017cdym wi\u0119kszym kompleksie le\u015bnym w Beskidach. Na sta\u0142e s\u0105 obecne s\u0105 r\u00f3wnie\u017c w Beskidzie Ma\u0142ym, a na tropy i \u015blady pojedynczych osobnik\u00f3w mo\u017cna natkn\u0105\u0107 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w niezbyt du\u017cym lesie porastaj\u0105cym stoki Jaroszowickiej G\u00f3ry. Wilki \u017cyj\u0105 w grupach rodzinnych nazwanych “watahami”, w kt\u00f3rych obowi\u0105zuje \u015bcis\u0142a hierarchia. Rol\u0119 przyw\u00f3dc\u00f3w oraz wy\u0142\u0105czne prawo do rozrodu posiada para rodzicielska, a reszt\u0119 stada stanowi potomstwo z kilku lat oraz osobniki spokrewnione. G\u0142\u00f3wn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 diety wilk\u00f3w stanowi\u0105 jelenie, sarny i dziki, jednak drapie\u017cniki te nie pogardz\u0105 r\u00f3wnie\u017c innymi zwierz\u0119tami, jak np. bobrami. Wa\u017cnym, sezonowym uzupe\u0142nieniem po\u017cywienia wilk\u00f3w s\u0105 r\u00f3wnie\u017c owoce, np. jab\u0142ka, gruszki, \u015bliwki. <\/p>\n\n\n\n

Ry\u015b<\/strong> to najwi\u0119kszy przedstawiciel rodziny kotowatych w Europie i jeden z dw\u00f3ch, opr\u00f3cz \u017cbika, naturalnych kocich drapie\u017cnik\u00f3w, jakie mo\u017cemy spotka\u0107 w Polsce. Rysie zamieszkuj\u0105 g\u0142\u00f3wnie rozleg\u0142e kompleksy le\u015bne na p\u00f3\u0142nocnym wschodzie kraju oraz Karpaty, gdzie znajduje si\u0119 najwi\u0119ksza rodzima ostoja tego gatunku. Drapie\u017cnik preferuje zwarte, niepoprzecinane drogami lasy, bogate w martwe drewno w postaci z\u0142om\u00f3w i wywrot\u00f3w, kt\u00f3re ry\u015b wykorzystuje do polowania z przyczajenia. Pokarm w wi\u0119kszo\u015bci stanowi\u0105 sarny, ale cz\u0119stymi ofiarami s\u0105 r\u00f3wnie\u017c jelenie i zaj\u0105ce. Rysie to samotniki. Samce i samice \u017cyj\u0105 oddzielnie, a spotykaj\u0105 si\u0119 na okres godowy, kt\u00f3ry przypada na luty i marzec. Matka rodzi 1-3 koci\u0119ta, kt\u00f3re wychowuje przez oko\u0142o rok, a\u017c do nast\u0119pnej rui. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ry\u015b (fot. Zenon Wojtas, Wilcze G\u00f3ry<\/a>)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Nied\u017awied\u017a brunatny<\/strong> jest najwi\u0119kszym drapie\u017cnikiem szczytowym, jakiego mo\u017cemy spotka\u0107 w Beskidach, masa doros\u0142ych osobnik\u00f3w mo\u017ce osi\u0105gn\u0105\u0107 warto\u015b\u0107 nawet do 300 kg! Spo\u015br\u00f3d wielkiej tr\u00f3jki (wilk, ry\u015b, nied\u017awied\u017a), jako jedyny zapada w sen zimowy. Na miejsce gawrowania, nied\u017awiedzie wybieraj\u0105 miejsca trudno dost\u0119pne, niepenetrowane przez ludzi. Gawr\u0119 mo\u017ce stanowi\u0107 wykopana w ziemi jama, najcz\u0119\u015bciej pod wykrotem, b\u0105d\u017a rozleg\u0142a dziupla w nabiegach korzeniowych drzew. Nied\u017awied\u017a brunatny to gatunek wszystko\u017cerny. W zale\u017cno\u015bci od pory roku, dieta nied\u017awiedzi r\u00f3\u017cni si\u0119: wczesn\u0105 wiosn\u0105 przewa\u017ca padlina, p\u00f3\u017aniej w sk\u0142ad pokarmu wchodzi pokarm ro\u015blinny, a od lipca g\u0142\u00f3wn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 po\u017cywienia stanowi\u0105 owoce, takie jak maliny, je\u017cyny, bor\u00f3wki, jab\u0142ka, gruszki. Ca\u0142oroczne uzupe\u0142nienie diety stanowi\u0105 bezkr\u0119gowce. Trzeba jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce nied\u017awied\u017a, cho\u0107 jego dieta odbiega od diety rysi i wilka, jest r\u00f3wnie gro\u017anym drapie\u017cnikiem: potrafi osi\u0105gn\u0105\u0107 szybko\u015b\u0107 do 65 km\/h, a do tego dobrze p\u0142ywa i wspina si\u0119 na drzewa. Nied\u017awiedzie prowadz\u0105 samotniczy tryb \u017cycia. Okres godowy przypada na miesi\u0105ce p\u00f3\u017anowiosenne. Samica rodzi m\u0142ode podczas snu zimowego, a z ma\u0142ymi nied\u017awiadkami, kt\u00f3rych liczba wynosi 1-3, sp\u0119dza kolejne 2 lata. Chyba, \u017ce dojdzie do kanibalizmu, kiedy samiec zabije m\u0142ode, chc\u0105c by samica ponownie, tym razem z nim, przyst\u0105pi\u0142a do rozrodu. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Nied\u017awied\u017a brunatny (fot. Hubert Bobak – fotopu\u0142apka)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Obecno\u015b\u0107 wielkiej tr\u00f3jki drapie\u017cnik\u00f3w szczytowych: wilka, rysia i nied\u017awiedzia jest kluczowa dla prawid\u0142owego funkcjonowania \u0142a\u0144cucha pokarmowego w beskidzkich, le\u015bnych ekosystemach. Drapie\u017cniki te reguluj\u0105 liczebno\u015b\u0107 jeleniowatych, dokonuj\u0105c selekcji osobnik\u00f3w do upolowania w stopniu o wiele bardziej doskona\u0142ym, ni\u017c oko ludzkie. Resztkami ofiar drapie\u017cnik\u00f3w \u017cywi\u0105 si\u0119 dziesi\u0105tki innych organizm\u00f3w. Cho\u0107 historia ludzi i ssak\u00f3w drapie\u017cnych cz\u0119sto bywa\u0142a trudna i krzywdz\u0105ca zw\u0142aszcza z ludzkiej winy, to w XXI wieku powinni\u015bmy zmieni\u0107 postrzeganie przyrody i nauczy\u0107 si\u0119 szacunku dla zwierz\u0105t, kt\u00f3re z powodu niszcz\u0105cej dzia\u0142alno\u015bci cz\u0142owieka, trac\u0105 swoje unikatowe, naturalne ostoje. <\/p>\n\n\n\n

Literatura uzupe\u0142niaj\u0105ca:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Atlass Ssak\u00f3w Polski (Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk)<\/a><\/p>\n\n\n\n

Makomaska-Juchiewicz M. (red.) 2010. Monitoring gatunk\u00f3w zwierz\u0105t. Przewodnik metodyczny. Cz\u0119\u015b\u0107 I. GIO\u015a, Warszawa.<\/a><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

_<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Inicjatywa “Poznajemy przyrod\u0119 Beskid\u00f3w” finansowana ze \u015brodk\u00f3w otrzymanych od Narodowego Instytutu Wolno\u015bci – Centrum Rozwoju Spo\u0142ecze\u0144stwa Obywatelskiego w ramach Rz\u0105dowego Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich NOWEFIO na lata 2021-2030 za po\u015brednictwem Stowarzyszenia na Rzecz Rozwoju i Promocji Podkarpacia \u201ePro Carpathia\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Podczas jesiennego grzybobrania schodzisz w d\u00f3\u0142 potoku i znajdujesz tam wylizane do ko\u015bci szcz\u0105tki jelenia. Kto m\u00f3g\u0142 to zrobi\u0107? Wilk, ry\u015b, a mo\u017ce nied\u017awied\u017a? W Beskidach mo\u017cesz spotka\u0107 ka\u017cdego z nich. Spotka\u0107 na le\u015bnej drodze drapie\u017cnika, wcale nie jest tak \u0142atwo. Doskona\u0142y s\u0142uch i w\u0119ch zwierz\u0105t, kt\u00f3re stanowi\u0105 szczyt \u0142a\u0144cucha pokarmowego sprawia, \u017ce drapie\u017cniki potrafi\u0105 … <\/p>\n

Czytaj dalej \u201ePrzyroda Beskid\u00f3w – Przystanek 4: Du\u017ce drapie\u017cniki\u201d<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-759","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ficedula.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/759","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ficedula.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/ficedula.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ficedula.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ficedula.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=759"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/ficedula.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/759\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1305,"href":"https:\/\/ficedula.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/759\/revisions\/1305"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ficedula.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=759"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}