{"id":761,"date":"2022-06-12T18:41:27","date_gmt":"2022-06-12T16:41:27","guid":{"rendered":"https:\/\/ficedula.pl\/?page_id=761"},"modified":"2022-10-23T11:35:02","modified_gmt":"2022-10-23T09:35:02","slug":"przyroda-beskidow-przystanek-5","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/ficedula.pl\/index.php\/przyroda-beskidow-przystanek-5\/","title":{"rendered":"Przyroda Beskid\u00f3w – Przystanek 5: Rykowisko"},"content":{"rendered":"\n

Pocz\u0105tek jesieni jest w \u015bwiecie przyrody czasem wyj\u0105tkowym. Niekt\u00f3re zwierz\u0119ta szykuj\u0105 zapasy na zim\u0119, inne wyruszaj\u0105 w podr\u00f3\u017c do ciep\u0142ych kraj\u00f3w, jeszcze inne maj\u0105 okres godowy. Jednym z niezwyk\u0142ych wydarze\u0144 rozpoczynaj\u0105cych si\u0119 we wrze\u015bniu jest rykowisko. Ale zanim o samym rykowisku, postaramy si\u0119 przybli\u017cy\u0107 g\u0142\u00f3wnych aktor\u00f3w tego spektaklu.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Jele\u0144 szlachetny to jeden z kilku przedstawicieli ssak\u00f3w parzystokopytnych wyst\u0119puj\u0105cych w Polsce. Samce s\u0105 zazwyczaj wi\u0119ksze do samic. P\u0142e\u0107 jeleni mo\u017cna odr\u00f3\u017cni\u0107 po wielko\u015bci cia\u0142a oraz po obecno\u015bci poro\u017ca na g\u0142owie, kt\u00f3re posiadaj\u0105 jedynie byki. Wielko\u015b\u0107 i stopie\u0144 rozbudowy poro\u017ca mo\u017ce wskazywa\u0107 na wiek, stan zdrowotny i kondycj\u0119 jelenia. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Jele\u0144 szlachetny (fot. Zenon Wojtas, Wilcze G\u00f3ry)<\/a><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Dla ka\u017cdego jelenia poro\u017ce to istotny element wygl\u0105du. Im poro\u017ce jest wi\u0119ksze, tym byk wygl\u0105da atrakcyjniej dla \u0142a\u0144. Poro\u017ce stanowi te\u017c informacj\u0119 dla innych byk\u00f3w np. tych o s\u0142abszej kondycji, kto rz\u0105dzi na danym terenie. Co roku, pod koniec zimy, byki zrzucaj\u0105 (trac\u0105) poro\u017ce, by wkr\u00f3tce rozpocz\u0105\u0107 nak\u0142adanie (budow\u0119) nowego – z regu\u0142y wi\u0119kszego i bardziej okaza\u0142ego, aby na kolejnym rykowisku wzbudza\u0142o respekt. <\/p>\n\n\n\n

Rykowisko to okres godowy jeleni, podczas kt\u00f3rego byki rywalizuj\u0105 o \u0142anie. Start rykowiska determinuj\u0105 samice, a dok\u0142adniej ich hormony. Cykl p\u0142ciowy \u0142a\u0144 jest tak u\u0142o\u017cony, \u017ce ruja przypada na drug\u0105 po\u0142ow\u0119 wrze\u015bnia i trwa oko\u0142o 20 dni. W tym czasie \u0142anie wydzielaj\u0105c feromony zach\u0119caj\u0105 byki do kopulacji. Docieraj\u0105ce feromony do tzw. narz\u0105du Jacobsona (ulokowany w nosie, narz\u0105d zmys\u0142u wykrywaj\u0105cy r\u00f3\u017cne substancje chemiczne), powoduj\u0105 \u201ewybuch\u201d testosteronu u samc\u00f3w. Wtedy to w\u0142a\u015bnie, dotychczas skryte w g\u0119stym lesie i ciche byki, wy\u0142aniaj\u0105 si\u0119 na bardziej otwarte przestrzenie, na \u0142\u0105ki, \u015br\u00f3dle\u015bne polany, kt\u00f3re staj\u0105 si\u0119 aren\u0105 walk o dost\u0119p do \u0142a\u0144. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Rykowisko (fot. Zenon Wojtas, Wilcze G\u00f3ry<\/a>)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Byki zaczynaj\u0105 rycze\u0107 najcz\u0119\u015bciej o zmroku i ko\u0144cz\u0105 dopiero po wschodzie s\u0142o\u0144ca, cho\u0107 w niekt\u00f3rych miejscach, tam gdzie nie s\u0105 p\u0142oszone np. przez obecno\u015b\u0107 grzybiarzy, mog\u0105 rycze\u0107 nawet przez ca\u0142y dzie\u0144. Rycz\u0105ce byki informuj\u0105 zar\u00f3wno \u0142anie jak i konkurent\u00f3w o swojej obecno\u015bci. Gdy w niedalekiej okolicy byka znajd\u0105 si\u0119 \u0142anie, zaczyna on zabiega\u0107 o ich wzgl\u0119dy pr\u0119\u017c\u0105c swe mi\u0119\u015bnie, rycz\u0105c i odganiaj\u0105c innych konkurent\u00f3w. W przypadku spotkania si\u0119 dw\u00f3ch r\u00f3wnie silnych byk\u00f3w, mo\u017ce doj\u015b\u0107 mi\u0119dzy nimi do potyczki. Byki uderzaj\u0105 si\u0119 poro\u017cami i si\u0142uj\u0105. Wygrany zgarnia wszystko – \u00a0\u0142anie i dominacj\u0119 na danym terenie, za\u015b przegrany, musi odej\u015b\u0107 z niczym. <\/p>\n\n\n\n

\n