{"id":848,"date":"2022-09-06T11:45:58","date_gmt":"2022-09-06T09:45:58","guid":{"rendered":"http:\/\/ficedula.pl\/?page_id=848"},"modified":"2022-10-22T12:15:31","modified_gmt":"2022-10-22T10:15:31","slug":"przyroda-beskidow-przystanek-9","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/ficedula.pl\/index.php\/przyroda-beskidow-przystanek-9\/","title":{"rendered":"Przyroda Beskid\u00f3w – Przystanek 9: Martwe drewno"},"content":{"rendered":"\n

Stare drzewa, kt\u00f3re osi\u0105gaj\u0105 niebywa\u0142e rozmiary oraz drzewa obumieraj\u0105ce i martwe s\u0105 cennym elementem ka\u017cdego ekosystemu le\u015bnego. Szacuje si\u0119, \u017ce ponad 1\/3 z wszystkich gatunk\u00f3w ro\u015blin, zwierz\u0105t i grzyb\u00f3w wyst\u0119puj\u0105cych w lasach jest zwi\u0105zana z obecno\u015bci\u0105 martwego drewna i drzew wiekowych.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"
Martwy buk zasiedlony przez huby. Gorcza\u0144ski Park Narodowy (fot. Jakub Wyka)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Martwe drewno to okre\u015blenie rozk\u0142adaj\u0105cego si\u0119 drewna martwych drzew i krzew\u00f3w. Drewno samo w sobie jest tkank\u0105 martw\u0105, kt\u00f3ra buduje drzewa i krzewy. Jednak kiedy drzewa, b\u0105d\u017a ich cz\u0119\u015bci zamieraj\u0105, rozpoczyna si\u0119 rozk\u0142ad drewna, wtedy mo\u017cemy m\u00f3wi\u0107 o martwym drewnie. Nale\u017cy tu podkre\u015bli\u0107 ogromn\u0105 rol\u0119 przede wszystkim grzyb\u00f3w, ale r\u00f3wnie\u017c bakterii i bezkr\u0119gowc\u00f3w. Powy\u017csze organizmy rozk\u0142adaj\u0105 drewno i przywracaj\u0105 pierwiastki do ponownego obiegu. <\/p>\n\n\n\n

W jaki spos\u00f3b powstaje martwe drewno? Las to ci\u0105g\u0142a rywalizacja. Wzrastaj\u0105ce drzewa rywalizuj\u0105 ze sob\u0105 o dost\u0119p do \u015bwiat\u0142a, wody i sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych. Szybciej rosn\u0105ce osobniki zag\u0142uszaj\u0105 te, kt\u00f3re wzrastaj\u0105 wolniej, doprowadzaj\u0105c do ich \u015bmierci. Wraz ze wzrostem drzewa, do najni\u017cej rosn\u0105cych ga\u0142\u0119zi dociera coraz mniej \u015bwiat\u0142a – te ga\u0142\u0119zie s\u0105 skazane na zamarcie. St\u0105d korony du\u017cych drzew zaczynaj\u0105 si\u0119 wysoko, ponad naszymi g\u0142owami. Ponadto, na drzewa i drzewostany dzia\u0142aj\u0105 czynniki zewn\u0119trzne, takie jak susza, huraganowe wiatry, po\u017cary, gradacje owad\u00f3w, d\u0142ugotrwa\u0142e podtopienia (dostarczaj\u0105 martwego drewna w du\u017cych ilo\u015bciach) oraz uderzenia piorun\u00f3w, zgryzy bobr\u00f3w (z regu\u0142y dostarczaj\u0105 pojedynczych martwych drzew).<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Dzi\u0119cio\u0142 tr\u00f3jpalczasty zamieszkuje g\u00f3rnoreglowe \u015bwierczyny (fot. Jakub Wyka)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Od obecno\u015bci i ilo\u015bci martwego drewna w lesie, uzale\u017cnione jest wyst\u0119powanie wielu gatunk\u00f3w zwierz\u0105t. Gatunkami wska\u017anikowymi, kt\u00f3re wyst\u0119puj\u0105 w lasach zasobnych w martwe drewno, s\u0105 np. niekt\u00f3re gatunki dzi\u0119cio\u0142\u00f3w (dzi\u0119cio\u0142 tr\u00f3jpalczasty i dzi\u0119cio\u0142 bia\u0142ogrzbiety), niekt\u00f3re gatunki s\u00f3w (np. s\u00f3weczka, w\u0142ochatka), a tak\u017ce niekt\u00f3re gatunki owad\u00f3w (np. widoczna na zdj\u0119ciu poni\u017cej nadobnica alpejska). Organizmy te w wi\u0119kszo\u015bci las\u00f3w gospodarczych stanowi\u0105 rzadko\u015b\u0107, obecne s\u0105 natomiast w lasach, kt\u00f3re obfituj\u0105 w drewno martwych drzew. Mo\u017cna je okre\u015bli\u0107 mianem gatunk\u00f3w parasolowych<\/strong> – ich ochrona, a wi\u0119c ochrona ich miejsc wyst\u0119powania, przynosi korzy\u015b\u0107 wielu innym gatunkom. Dla niekt\u00f3rych z organizm\u00f3w, wymagana jest nie tylko odpowiednia ilo\u015b\u0107 martwego drewna, ale tak\u017ce jego jako\u015b\u0107, st\u0105d istotne jest pozostawianie grubych, starych drzew do naturalnego rozk\u0142adu.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Nadobnica alpejska (fot. Jakub Wyka)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Lasy gospodarcze i lasy wzrastaj\u0105ce na terenach chronionych zdecydowanie r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 pomi\u0119dzy sob\u0105 je\u015bli chodzi o zasoby martwego drewna. W wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w, w lasach gospodarczych jest od kilku m3<\/sup>\/ha do nawet ponad 20 m3<\/sup>\/ha w lasach Bieszczad\u00f3w i Beskidu Niskiego. Na obszarach chronionych, takich jak parki narodowe i rezerwaty, ilo\u015b\u0107 martwego drewna mo\u017ce by\u0107 ponad czterokrotnie, a nawet pi\u0119ciokrotnie wy\u017csza. Zwi\u0105zane jest to ze sposobem gospodarowania na obszarach chronionych, gdzie w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w drzewa nie s\u0105 \u015bcinane, a pozostawiane do naturalnej \u015bmierci. Wi\u0119cej o obszarach chronionych w Beskidach b\u0119dzie mo\u017cna przeczyta\u0107 na przystanku nr 10.<\/p>\n\n\n\n

Zachowanie starych drzew i rozk\u0142adaj\u0105cego si\u0119 drewna jest niezb\u0119dne do prawid\u0142owego funkcjonowania lasu. Wyobra\u017amy sobie beskidzki las, w kt\u00f3rym nie ma miejsca dla dzi\u0119cio\u0142a (wyszukuj\u0105 owady w zamieraj\u0105cych i martwych drzewach), s\u00f3weczki (gniazduje w dziuplach martwych stoj\u0105cych drzew) czy rysia (poluje z zaczajenia z wykorzystaniem le\u017c\u0105cych martwych drzew). Bez obecno\u015bci martwego drewna i zwi\u0105zanych z nim organizm\u00f3w, las by\u0142by cichszym i ubo\u017cszym miejscem.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Literatura uzupe\u0142niaj\u0105ca:<\/strong><\/p>\n\n\n\n