{"id":856,"date":"2022-09-06T11:50:00","date_gmt":"2022-09-06T09:50:00","guid":{"rendered":"http:\/\/ficedula.pl\/?page_id=856"},"modified":"2022-10-23T00:43:35","modified_gmt":"2022-10-22T22:43:35","slug":"przyroda-beskidow-przystanek-12","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/ficedula.pl\/index.php\/przyroda-beskidow-przystanek-12\/","title":{"rendered":"Przyroda Beskid\u00f3w – Przystanek 12: Ptaki drapie\u017cne"},"content":{"rendered":"\n

Obfituj\u0105ce w pokarm beskidzkie \u0142\u0105ki s\u0105 doskona\u0142ymi terenami \u0142owieckimi, na kt\u00f3rych mo\u017cna spotka\u0107 wiele gatunk\u00f3w ptak\u00f3w drapie\u017cnych. <\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"
Najliczniejszym ptakiem drapie\u017cnym Beskid\u00f3w jest myszo\u0142\u00f3w (fot. Jakub Wyka)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Najpospolitszym przedstawicielem krajowych ptak\u00f3w drapie\u017cnych nie jest jastrz\u0105b, jak powiedzia\u0142aby wi\u0119kszo\u015b\u0107 os\u00f3b, a myszo\u0142\u00f3w. Myszo\u0142owy zak\u0142adaj\u0105 gniazda nawet w stosunkowo niewielkich, izolowanych kompleksach le\u015bnych. Mo\u017cna je \u0142atwo obserwowa\u0107 gdy czatuj\u0105 na swoj\u0105 ofiar\u0119 (najcz\u0119\u015bciej jest to mysz lub nornica) siedz\u0105c na eksponowanym drzewie lub linii energetycznej. Rozpi\u0119to\u015b\u0107 skrzyde\u0142 myszo\u0142owa wynosi ok. 120-130 cm. <\/p>\n\n\n\n

Wspomniany wcze\u015bniej jastrz\u0105b to ptak bardzo skryty. Jastrz\u0119bie mo\u017cna najcz\u0119\u015bciej obserwowa\u0107 gdy kr\u0105\u017c\u0105 w kominie powietrznym, jednak wi\u0119kszo\u015b\u0107 czasu sp\u0119dzaj\u0105 wewn\u0105trz las\u00f3w. G\u0142\u00f3wnym pokarmem jastrz\u0119bia s\u0105 dzikie go\u0142\u0119bie – grzywacze, sierp\u00f3wki, siniaki (st\u0105d nazwa “go\u0142\u0119biarz”), ptaki krukowate i drozdy. Rozpi\u0119to\u015b\u0107 skrzyde\u0142 jastrz\u0119bia wynosi ok. 110-120 cm.<\/p>\n\n\n\n

Jeszcze bardziej skrytym gatunkiem od jastrz\u0119bia jest trzmielojad. Jak sama nazwa wskazuje, trzmielojady \u017cywi\u0105 si\u0119 trzmielami, ale r\u00f3wnie\u017c innymi b\u0142onk\u00f3wkami – osami, pszczo\u0142ami. Rozpi\u0119to\u015b\u0107 skrzyde\u0142 trzmielojada jest podobna jak u myszo\u0142owa. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Myszo\u0142owy i orliki cz\u0119sto wykorzystuj\u0105 samotne drzewa jako czatownie (fot. Jakub Wyka)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Bardzo zbli\u017conym do jastrz\u0119bia gatunkiem jest krogulec (nazywany tak\u017ce “jastrz\u0119biem wr\u00f3blarzem”), kt\u00f3ry ze wzgl\u0119du na mniejszy rozmiar cia\u0142a, poluje g\u0142\u00f3wnie na mniejsze ptaki np. sikory. Krogulca mo\u017cna cz\u0119sto zaobserwowa\u0107 zim\u0105, gdy poluje na ptaki w przydomowym karmniku. <\/p>\n\n\n\n

Orlik krzykliwy to ptak zamieszkuj\u0105cy g\u0142\u00f3wnie wschodni\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 Beskid\u00f3w – od Beskidu S\u0105deckiego, przez Beskid Niski gdzie notuje si\u0119 najwy\u017csze zag\u0119szczenia orlik\u00f3w, a\u017c po Bieszczady. \u0141\u0105cznie w ca\u0142ych Beskidach \u017cyje oko\u0142o 350 par orlik\u00f3w krzykliwych. Orliki s\u0105 nieco wi\u0119ksze od myszo\u0142ow\u00f3w i jastrz\u0119bi, rozpi\u0119to\u015b\u0107 skrzyde\u0142 orlika krzykliwego wynosi oko\u0142o 150 cm. G\u0142\u00f3wny pokarm orlik\u00f3w stanowi\u0105 gryzonie, kt\u00f3re ptaki cz\u0119sto \u0142api\u0105 w\u0119druj\u0105c po \u0142\u0105ce. Co istotne, orlik krzykliwy oraz opisany wcze\u015bniej trzmielojad to migranci d\u0142ugodystansowi – ich zimowiska znajduj\u0105 si\u0119 w centralnej i po\u0142udniowej Afryce. <\/p>\n\n\n\n

Kr\u00f3lem beskidzkiego nieba jest jednak zdecydowanie inny gatunek, ni\u017c wymienione wcze\u015bniej – orze\u0142 przedni. Rozpi\u0119to\u015b\u0107 skrzyde\u0142 or\u0142\u00f3w przednich wynosi oko\u0142o 2 metr\u00f3w, a maksymalna szybko\u015b\u0107 w locie to nawet 320 km\/h. Tak\u0105 pr\u0119dko\u015b\u0107 orze\u0142 osi\u0105ga pikuj\u0105c w d\u00f3\u0142 za ofiar\u0105. G\u0142\u00f3wny pokarm or\u0142\u00f3w s\u0105 \u015bredniej wielko\u015bci ptaki i ssaki np. lisy, kuny, zaj\u0105ce, m\u0142ode sarny. “Przedniaki” ch\u0119tnie korzystaj\u0105 z padliny pozostawionej przez ssaki drapie\u017cne. Or\u0142y przednie gniazduj\u0105 w miejscach odleg\u0142ych od siedzib ludzkich, wewn\u0105trz rozleg\u0142ych kompleks\u00f3w le\u015bnych. Gniazda zak\u0142adane s\u0105 najcz\u0119\u015bciej na jod\u0142ach, porastaj\u0105cych strome zbocza lub w\u0105wozy. Ponadto, ptaki wykorzystuj\u0105 do \u017cerowania obszary, na kt\u00f3rych prowadzona jest ekstensywna gospodarka rolna. O wysokich wymaganiach w wyborze miejsca rozrodu \u015bwiadczy fakt, \u017ce w polskiej cz\u0119\u015bci Beskid\u00f3w gniazduje jedynie oko\u0142o 20 par or\u0142\u00f3w przednich.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Orze\u0142 przedni i kruki przy padlinie jelenia (fot. Zenon Wojtas, Wilcze G\u00f3ry<\/a>)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

W przypadku znalezienia gniazda or\u0142a przedniego lub orlika krzykliwego, mo\u017cna to zg\u0142osi\u0107 do Regionalnej Dyrekcji Ochrony \u015arodowiska, a w miejscu tym zostanie utworzona strefa ochronna, wewn\u0105trz kt\u00f3rej nie b\u0119dzie prowadzona gospodarka le\u015bna. <\/p>\n\n\n\n

Do g\u0142\u00f3wnych zagro\u017ce\u0144 dla ptak\u00f3w drapie\u017cnych w Beskidach nale\u017c\u0105: zaniechanie u\u017cytkowania rolniczego grunt\u00f3w, w wyniku czego nast\u0119puje zarastanie \u0142\u0105k, rozproszona zabudowa, kt\u00f3ra ogranicza tereny \u017cerowiskowe oraz niepokojenie, zw\u0142aszcza w okresie l\u0119gowym. Ponadto, ptaki drapie\u017cne cz\u0119sto padaj\u0105 \u0142upem k\u0142usownik\u00f3w lub gin\u0105, zjadaj\u0105c zatrut\u0105 padlin\u0119. <\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Literatura uzupe\u0142niaj\u0105ca:<\/strong><\/p>\n\n\n\n